dlaczego niemowlę płacze

Dlaczego niemowlę płacze — rozpoznawanie płaczu

Żadni rodzice nie są odosobnieni w zmaganiach z płaczem swego nowo narodzonego dziecka. I to bez względu na to, które to dziecko. Każde jest bowiem inne — jedne płaczą więcej, inne mniej; jedne głośniej, inne ciszej. Płacz towarzyszy jednak rozwojowi maluszka bezsprzecznie. Dlaczego niemowlę płacze? Jak rozpoznać rodzaje płaczu i jak reagować? Dlaczego właśnie płacz, a nie na przykład śmiech to sygnał, że coś się dzieje?

Wszystkie dzieci od urodzenia płaczą, sprawiając, że dorosły od razu się niepokoi. Niestety wielu rodziców (jeśli nie większość) nie ma doświadczenia w uspokajaniu maluszka i nie wie, dlaczego niemowlę płacze.  Często, nie dość, że ciężko zrozumieć, o co niemowlakowi chodzi, to jeszcze zestresowani lub świeżo upieczeni rodzice nieprawidłowo interpretują łzy maluszka.  To doprowadza do głośniejszego płaczu i wzrostu napięcia rodziców. Tak błędne koło się zamyka. Aby z sukcesem uspokoić maluszka, najpierw warto poznać przyczynę jego łez.

Przede wszystkim płacz zdrowego niemowlęcia wyraża:
  • zmęczenie
  • głód lub przejedzenie
  • nadmiar bodźców
  • nadmierne pobudzenie
  • ból (np. brzuszka) lub gazy
  • ruchy jelit
  • potrzebę zmiany (wrażeń, otoczenia)
  • niewygodę
  • dyskomfort termiczny (przegrzanie lub wyziębienie)
  • potrzebę bliskości (przytulenia, pogłaskania, wzięcia na ręce, lekkiego poklepania).

Zobacz: Dlaczego dotyk ma znaczenie?


Płacz zdrowego dziecka nie jest natomiast oznaką:
  • złości
  • smutku
  • chęci zemsty
  • złośliwości
  • uczucia porzucenia
  • strachu przed ciemnością
  • niechęci do łóżeczka
  • braku uczuć do rodziców/rodzeństwa.

Jak rozpoznać przyczynę płaczu niemowlęcia?

Znając powody płaczu zdrowego maluszka, warto przyjrzeć się zachowaniom towarzyszącym jego łzom oraz wydawanym dźwiękom. Istnieje szereg wskazówek, po których można zrozumieć, dlaczego niemowlę płacze. Warto jednak najpierw przyjrzeć się podstawowym odgłosom klasyfikowanym jako płacz.

Przez pierwsze miesiące życia dzieci wydają bowiem z siebie tylko 3 różniące się od siebie dźwięki towarzyszące łzom. Dzielimy je na:

  • pojękiwanie (łagodne grymaszenie) — nie wygląda ono na objaw niezadowolenia, a raczej potrzebę czegoś;
  • płacz (silny okrzyk) — wyraz natychmiastowej potrzeby znalezienia się w centrum uwagi;
  • wrzask — przenikliwy, nieznośny i przeszywający krzyk.

Poniższa tabelka w prosty sposób prezentuje, jak rozpoznać, dlaczego niemowlę płacze.

Przyczyna płaczu Rodzaj płaczu Zachowania towarzyszące
zmęczenie (przemęczenie) początkowo nieregularne zawodzenie, które przechodzi w tzw. płacz przemęczeniowy (czyli naprzemienne krótkie oddechy z dłuższymi chwilami płaczu); bez reakcji rodzica/opiekuna maluszek w końcu zasypia mruganie (przy przemęczeniu — oczy szeroko otwarte, jakby zastygłe)
ziewanie
wyginanie kręgosłupa
ruchy główki z boku na bok
kopanie i chaotyczne ruchy
chwytanie uszu i drapanie policzków
czerwone, przekrwione oczy
głód pokasływanie przechodzące w rytmiczny płacz skręt szyi i wyciąganie główki w tył z otwartą buzią
ściągnięte usta
język zaokrąglony po bokach
podnoszenie dłoni do buzi z próbami ssania
przejedzenie marudzenie po karmieniu przechodzące w płacz plucie
nadmiar bodźców płacz przypominający ten z przemęczenia — długi i intensywny odwracanie główki od światła
brak reakcji na zachęty do zabawy
chaotyczne ruchy rączek i nóżek
ból/gazy nagły, gwałtowny i bardzo głośny płacz, bez żadnych zapowiedzi lub poprzedzony sapnięciami; wstrzymywanie oddechu między kolejnymi zanoszeniami się usztywnienie ciała
podciąganie nóżek do klatki piersiowej
nieskoordynowane ruchy rąk
niezbyt intensywne drżenie ramion
pomarszczona z bólu i płaczu twarz (czasem grymas przypominający uśmiech)
język wywinięty ku górze, bez odruchu ssania
ruchy jelit chrząkanie lub płacz w trakcie karmienia przerywanie karmienia
ruchy wijące całego ciała
grymas twarzy przypominający uśmiech
potrzeba zmiany (wrażeń, otoczenia) początkowy wyraz irytacji przechodzi w kapryśne marudzenie z lejącymi się łzami odwracanie się od otoczenia i pokazywanych przedmiotów
zabawa własnymi paluszkami
potrzeba przytulenia kwilenie podobne do miauczenia kota, które cichnie po wzięciu maluszka na ręce rozglądanie się
wodzenie wzrokiem za opiekunem
chłód głośny płacz połączony z drżeniem dolnej wargi gęsia skórka
chłodne kończyny
lekko sinawa skóra
sinawe usta
przegrzanie marudzenie podobne do zadyszki — ignorowane po ok. 5 minutach przechodzi w regularny płacz zadyszka zamiast regularnego oddechu
wypieki na twarzy
spocone, gorące ciało

Sytuacje w ciągu dnia, kiedy niemowlę płacze

Przyczyny płaczu niemowlaka z czasem daje się skojarzyć z rytmem dnia. Łatwo bowiem zauważyć, że maluszek płacze w określonych okolicznościach, o określonym czasie. Aby rozróżnić rodzaj płaczu, warto zatem zastanowić się, w jakim momencie malec zaczyna płakać — po obudzeniu czy po karmieniu? Po kąpieli, a może po zabawie? A może wydarzyło się danego dnia coś innego niż zwykle? Może maluszek rozpoczął kolejny etap rozwoju, nabył nową umiejętność, np. próbuje przewracać się  na brzuszek? Zmiany rozwojowe miewają istotny wpływ na zachowanie czy usposobienie dziecka.

Dlaczego niemowlę płacze w ciągu dnia:

  • przed karmieniem — przede wszystkim z głodu, ale także z pragnienia lub zniecierpliwienia;
  • podczas karmienia — przyczyną może być zbyt szybki lub zbyt wolny wypływ mleka, a także dziwny smak pokarmu oraz refluks żołądkowo-przełykowy;
  • po karmieniu — prawdopodobnie maluszek jest nadal głodny, może też okazywać potrzebę odbicia lub dalszego ssania (bez jedzenia); płacz po karmieniu może być też objawem alergii bądź refluksu.

Inne okoliczności płaczu niemowlaka

Oprócz pory dnia na płacz maluszka mają wpływ także:

  • środowisko — wydarzenia w najbliższym otoczeniu (mieszkaniu, pokoju). Nagłe dźwięki lub bodźce — domofon, szczekanie psa, śmiech. Nawet nieistotne dla dorosłego wydarzenie może mieć wpływ na reakcję dziecka, wyprowadzając je z równowagi lub przestraszając. Tak działać mogą chociażby silne zapachy (z kuchni, z zewnątrz, perfumy obcej osoby), jak i przeciąg. Można brać prawie wszystko pod uwagę;
  • opiekun — niemowlę bezbłędnie wyczuwa uczucia rodzica lub osoby opiekującej się nim, do tego przejmuje je. Jeśli dorosły jest zaniepokojony, zdenerwowany, zniecierpliwiony, smutny lub rozdrażniony — maluszek zareaguje podobnie, ale odzwierciedlając dane uczucie płaczem. Dlatego, chociaż nie zawsze to możliwe, osoba zajmująca się dzieckiem powinna być opanowana, spokojna i pewna siebie. Pomaga również przemawianie do maluszka miłym, ciepłym głosem.

Czemu płacz, a nie śmiech?

Dziecko rodzi się z odruchem płaczu. Podczas akcji porodowej wyczekujemy go jako sygnału, że maluszek pojawił się na świecie i wszystko w porządku. Płacz wiąże się z fizjologią, dlatego przychodzi o wiele łatwiej niż śmiech. Płakanie wymaga mniejszej koordynacji, będąc jednym ciągłym dźwiękiem, przedłużanym i podnoszonym z wydechu, w miarę potrzeby. Śmiech jest z kolei serią krótkich i skoordynowanych dźwięków, przez co maluszek uczy się go z czasem.


Przydatne artykuły związane z tematem

Podstawy dobrego usypiania niemowlaka

Jak wyciszyć dziecko przed snem?


Źródła:

Hogg T., Blau M., Język niemowląt, Świat Książki, Warszawa 2012 [recenzja tutaj].
Karp H., Najszczęśliwsze niemowlę w okolicy, Mamania, 2012.

Post Author: Maryla Błońska

Logopeda i terapeuta, doświadczony edytor, nauczycielka i matka trzech skarbów; swoje zainteresowania skupia wokół językoznawstwa i logopedii, poprawności językowej w mowie i piśmie, typografii, dysleksji, neuroedukacji oraz aktywnego rodzicielstwa bliskości i świadomego wychowywania dzieci. Poszukuje również metod wczesnego diagnozowania i zapobiegania zaburzeniom o podłożu dyslektycznym. Wybierając zabawy edukacyjne, analizuje je pod kątem frajdy sprawianej dziecku oraz sposobu oddziaływania na rozwój malucha. Wizytówka w sieci: ekoslowko.blogspot.com.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *